HTK diskoaren bi aldeak bi hemisferioak dira, istorio bera kontatzen dutenak, bi pespektiba ezberdinetatik, simetrikoki. Biek elkar osatu nahi dute, “esfera bakar eta perfektu” batean. Adibidez, A aldean Haritz eta Astigar zuhaitzak zeuden basoa kanpokoa da, eta gu Haritzak gara, edo Astigarrak. B aldeko basoa gure barnekoa da, Haritzak eta Astigarrak gara aldi berean, burua eta bihotza, Apolo eta Dioniso…
A FAREWELL TO KINGS (Erregeei agur): Rock-aren historian kanta gutxiren letrak dira kanta honetakoen mailakoak. Gaia ez da berria, mila taldek eta kantek ahotsa altxatu dute Boterearen joko zikinaren kontra, baina gehienetan hitz eta formula errez eta gastatuak erabili dituzte. Betiko leloak, jendeari (eta are gutxiago Botereari) zer pentsatu ematen ez diotenak. Hemen, berriz, Neil-ek sakonago jo du, diskurtso eta irudi arras adierazkorren bidez. Eta autokritikatik abiatuz: “Historiaren orrialdeek buelta ematean, garai hauek aspaldi pasatu eta gero guri buruz irakurriko dute, tristeziaz, hazten utzi genituen haziengatik”.
Disko hau borobiltzea errazagoa izan da. Rush taldeak berak bikote gisa ikusten zituen FAREWELL TO KINGS eta HEMISPHERES, bere ibilbideko etapa bat, eta disko bikoitz gisa ongi funtzionatuko zuen. Baina are hobe disko bakar gisa, nire ustez, kanta pare bat kenduta. “Cinderella” ez dago batere gaizki, berez, baina bertze aire bat dauka, bertze disko klase batzuetakoa (Rupert Hineren garaikoa, beraiek errana). Hemen, berriz, giroa moztu egiten du.
Gehien kostatu zaidana “Xanadu” kanpoan uztea izan da, aunitz gustatzen baitzait. Baina hiru “epic” ziren, gehi “Strangiato” instrumental zoragarria, eta lauak sartzea gehiegizkoa izanen zen. Hamaika buelta eman eta gero, nahiago izan dut “Cygnus”-en 1. eta 2. liburuak disko bakar batean elkartzea, bata A aldea ixten, eta bertzea B aldea irekitzen. Eta diskoa ixten, “La villa”. Zer disko puska!
A Farewell to Kings (5:51)
Closer To The Heart (2:53)
The Trees (4:46)
Cygnus X-1 Book I: The voyage prologue (10:25)
Cygnus X-1 Book II: Hemispheres (18:05)
I. Prelude (4:27)
II. Apollo/Dinoysus (4:36)
III. Armageddon: The Battle of Heart and Mind (2:55)
IV. Cygnus: Bringer of Balance (5:01)
V. The Sphere: A Kind of Dream (1:02)
La Villa Strangiato (An Exercise in Self-Indulgence) (9:35)
Zergatik RUSH?
Rush taldeak duela 35 lehen diskoa atera zuenetik inoiz “modan” egon ez den talde bat. Bai badu jarraitzaile multzo fidel bat, baina gehienak bertze latitude batzuetakoak. Hemen inguruan aspaldi ez du kontzerturik eman. Zaila da disko bat topatzea dendetan. Halere, badut itxaropena hemen inguruan bertze jarraitzaileren bat egonen dela.
Barkatu, ezin izan diot muzin egin munstro bat egiteari, 65 minutuko “Symphony” bat, Rush-en lehen bi “epic” luzeen parte ezberdinak (“2112” eta “The fountain of Lamneth”) eta lehen diskoetako ildo bereko bertze kanta batzuk nahastuz (“Anthem”, “By-Tor and the Snow-dog” eta “The Necromancer”). Dream Theater, The Who, Pink Floyd, Marillion... ez ziren ausartuko holako “kreatura” bat kaleratzen. Zenbat entzule aurkituko luke holako disko batek? Musikalki zein kontzeptualki rock-aren inkisizioak ez luke jasango, jantziak urratuko lituzke, anatema! Baina horregatik bakarrik balitz ere mereziko luke.
Nik ordea eskertu egingo nuke. Jakina, holako kanta aunitz egotea mortala izango zen. Baina zergatik ez tarteka holako bat agertzea? Zergatik den-denek men egin behar diete betiko arauei: 2-4 minutuko kantak, lehen entzunaldian sartzen direnak, egitura sinpleak, letra jator eta sarkorrak…
Nire ustez, Rush-en lehen bi “suite” luzeek badute hainbat hutsune, narratiba aldetik. Kantan bertan ez dauden hainbat azalpen eman behar dute aparteko testu batean, istorioa uler dadin. Eta biek antzeko istorio bat kontatzen dutenez, perspektiba ezberdin batetik, uste dut ederki osatzen diotela elkarri. Oro har, "Lamneth" suitek azaltzen du "2112"-ko protagonista nolakoa den, nondik atera den: ezin da izaki alienatu bat izan, kezkaz betea baizik. Hortik bere erreakzioa kitarra aurkitzean. Eta hortik bere barne borroka ("By-Tor" eta "Nekromancer" kantek islatzen dutena) bere kezken eta gizarte "zoriontsuak" irakatsi dizkion baloreen artean.
Kontua da parte guztiak nola lotu, modu koherente batean. Hau da nire proposamena. Hiru zatitan banatu dut, istorioaren garapena hobe jarraitzeko.
1. ZATIA: DISCOVERY
I. Overture (4:32)
II. Temples of Syrinx (2:13)
III. In the Valley (4:18)
IV. Didacts and Narpets (1:00)
V. Anthem (4:22)
VI. Discovery (3:29)
VII. Presentation (3:42)
2. ZATIA: THE ORACLE
VIII. No One at the Bridge (4:19)
IX. Oracle: The dream (2:00)
X. By-Tor and the Snow dog (8:37)
XI. Panacea (3:14)
XII. Bacchus Plateau (3:13)
XIII. Soliloquy (2:21)
3. ZATIA: RETURN OF THE DREAM
XIV. Into The Darkness (4:12)
XV. Under The Shadow (4:25)
XVI. Return of the Prince (3:52)
XVII. The Fountain (3:49)
XVIII. The Grand Finale (2:14)
Tamalez, musika aldetik modu intuitibo batean egin dut, tema bakoitza “pista” bakarrekoa baita, ezin dira (nik behinpein ez dakit) zatiak bereizi, orden berri batean grabatzeko. Baina aski seguru nago, primeran geratuko zela. Letren aldetik, berriz, hemen dituzue orden berrian (ingelesez, barkatu, ez dut dena euskaratzeko adorerik). Nire ustez, rock-aren unibertsoaz inoiz idatzi den parabola borobilena.
BASTILLAREN EGUNA: “Ez dago ogirik, utziezu pastela jaten” Musikaren munduan jaso da iraultzarako deia, mundu honetako ondasunak pilatzen dituzten aristokraten kontra. “Bastilla egunerantz martxatzen ari dira, gilotinak eskatuko du bere sari odoltsua.” Erregeak burua makurtu behar du orain, lehen bere subditoek egiten zuten bezala. Kakofoniaren koroek azkenean goratu ahalko dute berea: “Lezio irakatsiak, baina inoiz ez ikasiak. Gure inguruan haserrea sutan dago. Etorkizuna gidatzen dute iraganaren arabera. Aspaldian urtu zen moldea.” Arrakasta izanen ote du iraultza saio berri hau?
-“Ezaguna da “2112” kantaren istorioa, baina gogora dezagun labur-labur, RBN diskoaren istoriarekin lotzeko: musika munduan hasitako gazte baten gorabeherak. Hemen 2112. urtean gaude, baina gauzak ez dira hainbertze aldatu, hasi berri batentzako. Nahiz eta, Oberturaren amaieran, lehen hitzak Bibliako famatu horiek izan: “Eta jende apalak heredatuko du Lurra”. Zein da ba, jende apala? Konformatzen dena? Inposizioak apal-al onartzen dituena? Bere iritzia emateko harrokeria ez duena?
-Mundua bai aldatu da bertze hainbat aldetatik: mende erdia da pakean bizi direla Eguzki Federazioko Izar Gorriaren azpian. Tenplua arduratzen da (TemploVision, Tenplo egunkaria, konputagailu erraldoiak…) bake hori hauts ez dadin. Huxley eta bere “Brave New World” zoriontsua ekartzen digu gogora, eta bere hari-musikal sintetikoa beti giroan. “Denetaz arduratu gara. Entzuten dituzuen hitzak, kantatzen dituzuen kantak, zuen begiei atsegina ematen dien irudiak. Bat denentzat eta denak batentzat. Haurrideak bezala lan egiten dugu, ez da beharrezkoa galdetzea nola, edo zergatik.”
-Bigarren diskoa osatzeko buelta gehiago eman behar izan dizkiot. Izenburutik hasita; ez da hain erreza bi disko horien izenburuekin hitz joko bat egitea. Eta gero kantuak: 20 minutuko bi “suite” ziren. Ezin biak sartu, bat kanpoan utzi behar… Baina zein aukeratu? Printzipioz erreza zirudien: Rush taldekoek ez dute CARESS sobera maite, eta 2112 albumak eman zien arrakasta. Bultzada horri esker segitu omen zuten aitzina, bertze gisa neketan goratuko zuten burua, CARESS-ekin jasan zuten porrota eta gero.
-Nire iduriko, egia da CARESS diskoak bazuela zerbait eskas, atera zen urtean funtzionatu ez zuena: taldea edo ideiak ez zeuden aski helduak holako erronka baterako. 2112-an bai taldeak bai ideiek bertze eskarmentu bat bazuten. Eta halere, gaur den egunean nik arras gustura entzuten dut CARESS oraindik. Eta zaila egin zait “The Fountain” kanpoan uztea.
-"2112" kanta ez da hain ongi zahartu, agian. Edo agian gehiegi entzun dut jada. Gainera, egia da, errez sartzen dena erres ateratzen da. "2112"-ko zenbait pasarte, behinpein, aspergarri xamarrak egiten zaizkit. Eta diskoaren A aldearen uzta motz xamarra. Horregatik sartu dut “Something” indartsua nire diskoaren A aldea ixteko. Gainera, bere letrak bertze buelta bat ematen dio "2112" kantaren amaiera ezkorrari, erranez: “bai, zaila da korronte nagusiaren kontra egitea, baina mundu honetan zerbait nahi duenak borrokatu egin behar du. Deus ez da debalde”.
2112 (20:34)
I.Overture (4:32)
II. Temples of Syrinx (2:13)
III. Discovery (3:29)
IV. Presentation (3:42)
V. Oracle: The Dream (2:00)
VI. Soliloquy (2:21)
VII. The Grand Finale (2:14)
Something For Nothing (3:59)
Bastille Day (04:37)
A Passage To Bangkok (3:34)
Lakeside Park (04:08)
The Twilight Zone (3:17)
The Necromancer (12:30)
I. Into The Darkness (4:12)
II. Under The Shadow (4:25)
III. Return of the Prince (3:52)
-B aldean zalantza gutxiago izan dut. Hau baino ez: hirugarren kantarako zein aukeratu, “Lakeside” ala “Twilight zone”. Azkenean biak sartu ditut, luzera aldetik ez baitute %20ko muga gaindituko (B aldea 27 minutukoa geratzen zait). “Twilight” asko gustatzen zait musikalki, eta bere letra jostagarria ederki dator “Passage” psikotropiko eta “Necromancer” artean zubi egiteko. Baina “Lakeside” kentzea CARESS diskoaren erdia baino gehiago kanpoan uztea izanen zen. Beraz, hori ere sartu dut, diskoaren letren ildo narratiboa bertze bide batetik eramanez, itxuraz argitsuagoa, baina amaiera ilun baterantz. Berriz hasierarekin lotzen dena, gurpil zoro batean: Srynx tenpluen inperio itxiarekin, ilunsentiko aldea zeharkatuz. -“Bastille” ezin hobea da B alde horri hasiera emateko, bai musikalki, bai lirikoki: iraultza musilalaren saio bat Izar Gorriaren botere absolutistaren kontra. Tamalez, horren atzetik musikaren bertze errealitate bat dator, “Passage” kantak islatzen duena: drogen argi-ilunen zurrunbiloa. Frantzia iraultzailetik Colonbia, Tailandia, Afganistan, Maroko, Libanon… barna, jaio hirira eta haurtzaroko oroitzapen gozoetara, Lakeside parkean.
-Baina segituan hausten da ilusio bukoliko hori: parkea amaitzen den lekuan basoa hasten da, nigromantikoaren mamuaren basoa. Hor agertzen da berriz By-Tor ilunpeetako printzea, eta hetxizoa deuseztatzen da. Ongi etorri ematen dizute berriz Megadoneko ilargi bikiek eta Srynxeko tenpluetako sazerdoteek. “Necromancer” Lirikoki ilun eta ezkorra (holakoak dira mundu petral honetan gobernatzen duten indarrak), baina musikalki 12’5 minutu zoragarri.
Parentesi bat? Bai, tartetxo bat, 2112 STEEL diskoari ekin baino lehen.
Zertarako? Labur-labur azaltzeko zergatik abiatu nuen holako blog hau. Helburu nagusia, oraindik betetzeko dagoena. Izan ere, helburu txiki gehiago baziren, eta gehientsuak betetzen ari dira.
6-ZERTAN ARI ZARA?: Ez dute xamur galdetzen, herraz baizik. Nori ote? “Beno, hor ikusten zaitut geldirik, hatza airean, zuretzat nahi duzu egiten dugun guztia.” Nor ote da jaun kapar hori, ikusezina dela uste duena? Letran ez du argitzen, beraz, nire kontzeptuari jarraituz pentsatzekoa dut musikako jauntxo bat dela. “Nor uste duzu zarela? Uste duzu izan bat zarela, hiria menperatu nahian, beti saiatzen gu bazter batean uzten.” Gezurrak eta azpijokoak erabiltzen. Ultimatum bat egiten diote: jokabidea aldatu, bertzenaz utikan!
7- GAUEKO HEGALDIA:Aireportu bat, gau betean, baina jendea harat eta honat, lasterka edo denbora egiten. Erdian musikari gazte bat, jaiotiria utzi eta bizitza berri bat asteko asmotan. “Zergatik saiatzen naiz? Nik badakit. Barne sentimenduek erraten didate joateko ordua dela. Burua garbi, bizitza berri bat aitzinean. Orain erregea izan nahi dut, ez peoi bat gehiago.” Leloan datu berri batzuk datoz, argigarriak: ez da lehen aldia: “Berriz aldatzera noa nire bizitzaren norabidea. Agur maitea…” Bizitzaren atal berri bat, beldur pixka bat, orduak pasatzen, bakarrik… “Nire bizitza gaur hasten da.”
8- GOGORATZEN: mezu baikorragoa: “Badago garai bat ahalik eta hobekien sentitzeko, eta momentu hori oraintxe da, inor kez gaitu geldituko. Badago garai bat ahali keta hobekien bizitzeko. Gure atzean hautsa baino ez duzu ikusiko.” Garai onak, eta etorkizuna ere argitsu dator, ez dago kezkatzeko edo tristetzeko arrazoirik. Orduan, zertarako gogoratu? “Gure memoriak gogoratzen digu bizitzaren bidea ez dela hain txarra, agian.” Etxetik urrun, baina segi aurrera, giran. Kostalde batetik bertzera, kontzertuz kontzertu: “lurreko hiriek eskua luzatzen digute, ongi etorria eginez, goizera arte, berriz abiatzeko momentua denean.”
9- LANGILEA: hari narratibo edo kontzeptualari jarraituz, azken finean bizitza ez zaio hainbertze aldatu. “Gizon langilea deitzen didate. Bai uste dut horixe naizela”. Zazpietan jaiki, bederatzietan lanera, egun guzia lanean. Arratsaldeko bortzetan etxera buelta, garagardo hotz bat edan, beti liluratu antzean, zergatik ez zaidan deus berririk gertatzen. Eta aldatzeko amets lainoa: “iruditzen zait askoz bizimodu hobea izan nezakeela, eta horrexegatik deitzen didatela, gizon langilea”.
10-AMAIERAN: amaitzeko, hitz xalo batzuk, buruz buru erranak, norbaiti (musikariak entzuleari?), zuri: “Badakit zer erran nahi duzun… senti dezaket sentitzen duzuna… sentimenduak goraka doaz, hartzen ahal nauzu une batez, eta irri eginarazi, amaieran.” Baina azken konpasak gero eta ezkorragoak dira: “Egin dezaket zuk egiten duzuna, baina zuk hobe egiten duzu. Eta negar egin dezaket zuk bezala, baina horrek tristeago jartzen nau. Distira egin dezaket zu distiratzen zaren bezala, baina horrek ez nau argitsuago egiten. Baina zuk bezala pentsatzen badut, horrek ez du nire zama arinago bihurtzen.” Azken finean, musikak liluratu egiten gaitu, eta batzuetan gure onena edo sakonena aterarazten ditu… Baina ezin ditu gurekin mirariak egin, ezta hala?
Zeu zarena, funtsean: Rush taldea gustatzen zait eta euskalduna naiz.
Bi ezaugarri horien artean mundu bat dago. Zenbat gara? 41357 seguru ezetz. Errazagoa bi baino gutxiago ere izatea. Probabilitate kontua da. Baina demagun gutxienez bi garela. Bi mundu.
Esplora dezagun bi mundu horietan, bi ezaugarri haien artean. 
Tagak
Zabaldu
del.icio.us